Zakony krzyżowe na ziemiach polskich

Podstawą średniowiecznej gospodarki za czasów pierwszych Piastów było rolnictwo. Przeważająca liczba ludności zamieszkiwała wsie w tym okresie.
Liczba ludności stopniowa zaczęła się zwiększać. Miało to duże znaczenie dla rozwoju gospodarczego, ponieważ wymuszało zagospodarowywanie nowych terenów na potrzeby rolnictwa. Aby powiększyć tereny na role wykarczowano (wycięto) lasy, osuszono wiele bagien. Chłopi coraz częściej przebywali duże odległości w poszukiwaniu terenów do zagospodarowania.
Zaczęły tworzyć się osady. Osadnictwo skupiało się w dolinach rzek, gdzie lekkie, choć z reguły mało wydajne gleby były łatwe w uprawie. Osada liczyła najczęściej kilka, rzadziej kilkanaście gospodarstw.
Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Zakony krzyżowe na ziemiach polskich

Post autor: Artur Rogóż » 07 cze 2010, 05:34

Zakony krzyżowe na ziemiach polskich.

Krzyżacy.

Od lat nie słabnie dyskusja wokół tzw. przywileju kruszwickiego księcia Konrada Mazowieckiego z 1230 r. W stosunkowo niedawno wydanym i wciąż wznawianym podręczniku akademickim do historii średniowiecza S. Szczura (Historia Polski. Sredniowiecze, Kraków 2002) Autor lansuje tezę o prawdziwości dokumentu zwanego „przywilejem kruszwickim”. Jedynie zawarte w dokumencie pewne sformuowania np. „Saraceni” na określenie Prusów dało podstawy do uznania że sporządzono ów dokument posługując się obcym formularzem.
W najnowszej monografii Państwa zakonu krzyżackiego (Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Władza i społeczeństwo, Warszawa 2008), którego pierwszą część już otrzymaliśmy, prof. Marian Dygo przytacza jednak argumenty za odrzuceniem autentyczności rzeczonego przywileju.
Dokument znamy jedynie z odpisu w regestrach papieskich, gdzie figuruje pod rokiem 1234. Zastanawiające jest bardzo dokładne okreslenie granicy nadań ziemi chełmińskiej w granicach rzek Wisły, Drwęcy i Osy, z uprawnieniami zwierzchnimi na tym terenie, a także całość zdobyczy w Prusach. Co ciekawe nie wspomina się w dokumencie ani słowem o uprawnieniach biskupa Prus – Chrystiana, mimo że figuruje on na liście swiadków dokumentu. W późniejszych przywilejach wystawionych przez samych Krzyżaków np. w związku z lokacją miast Chełmna i Torunia (wystawiony w 1233 r) brak tak dokładnego – jak w przywileju kruszwickim – okreslenia granic ziemi chełmińskiej. Tak dokładne opisanie granic pojawia się dopiero w tzw. II redakcji przywileju chełmińskiego z 1251 r.
Na przełomie 1233 i 1234 roku doszło prawdopodobnie do jakichś sporów Krzyżaków z księciem Konradem. Wskazują na to następujące wydarzenia.

1. Wydanie przez braci zakonnych przywileju lokacyjnego dla Chełmna i Torunia w którym Krzyżacy zastrzegli sobie uprawnienia władcze równe książęcym.

2. Zaś w 1234 margrabia Miśni Henryk najeżdza i zajmuje Płock – ośrodek władzy księcia Mazowieckiego.

Także papież Grzegorz IX wydaje 3 sierpnia 1234 roku bullę protekcyjną dla Krzyżaków. Papież przejmuje to co Krzyżacy zdobędą lub już posiadają – na własność św. Piotra po czym z powrotem nadaje te tereny Zakonowi w wolne posiadanie zastrzegając aby ziemie te nie zostały poddane komuś innemu. Za tą egzempcję – wyjęcie tych terenów spod jakiejkolwiek władzy Krzyżacy mieli płacić papiestwu czynsz rekognicyjny.

19 X 1235 r. zawarto ugodę pomiędzy Konradem Mazowieckim i Zakonem przy udziale legata paieskiego Wilhelma z Modeny i biskupa włocławskiego Michała. Dziwi bardzo dokładne okreslenie terytorium , które Konrad nadawał Krzyżakom w zamian za zwrot zagarniętej po braciach dobrzyńskich ziemi dobrzyńskiej. W ugodzie mówi się , że książę „odstępuje Krzyżakom terytorium Chełmno w granicach Wisły, Drwęcy i Osy jak to jest wyrażone w przywilejach mistrza i braci, które mają od księcia. Autor – Marian Dygo – przypuszcza więc, ze nie trzeba było by tego wszystkiego tak dokładnie określać, gdyby w Kruszwicy w 1230 r. , rzeczywiście Mazowiecki przekazał ziemię chełmińską, nic sobie w zamian nie rezerwując. [por. M. Dygo, Władztwo terytorialne (1226-1409) w: Państwo Zakonu Krzyżackiego w Prusach, Warszawa 2008, s. 58-63]

O pierwszych rokowaniach między księciem Konradem Mazowieckim a Krzyżakami w sprawie osadzenia zakonu nad dolną Wisłą dowiadujemy się z przywileju cesarza Fryderyka II tzw „złotej buli” z Rimini z 1226 roku. Ostatnio wykazano jednak ( T.Jasiński) że dokument ów jest fałszerstwem - wystawiony został w rzeczywistości około 1235 roku. Dowiadujemy się z niego że książę Konrad Mazowiecki obiecał oddać ziemię chełmińską i jeszcze jakąś inną na pograniczu Prus. W wyniku badań dyplomatycznych nad "Złotą Bullą" stwierdzono że dokument nawiązuje do sporu Konrada Mazowieckiego z zakonem o ziemię dobrzyńską, a to po likwidacji zakonu braci dobrzyńskich w 1235 roku kiedy Krzyżacy wykorzystywali fakt uwięzienia biskupa pruskiego Chrystiana uważanego przez nich za niepotrzebnego konkurenta w prowadzonej przez nich misyjnej akcji wśród Prusów. Ustalono że w czasie tego sporu Konrad Mazowiecki cofnął wszystkie nadania na rzecz zakonu. Zrozumiałe jest więc że wydanie Złotej Bulli miało uchronić Krzyżaków przed podobnym losem jak na Węgrzech. W wydanej bulli antydatowanej na 1226 roku cesarz potwierdza nadania Konrada Mazowieckiego i nadaje Prusy Krzyżakom w bezpośrednie władanie. Dyktator Złotej Bulli redagując ów dokument musiał uwzględnić postanowienia słynnej buli protekcyjnej papieża Grzegorza IX z 3 sierpnia 1234 roku w której mówi się że Prusy pozostają częścią Imperium Romanum. W świetle Złotej Bulli był Konrad Mazowiecki jak i wielki mistrz zakonu przynależny do Świetęgo Cesarstwa.


W marcu 1226 roku omawiano sprawę Prus na dworze cesarskim we Włoszech. W czerwcu 1226 r Prusy zostały nadane landgrafowi turyngskiemu Ludwikowi. We wrześniu 1227 r wobec śmierci landgrafa i choroby cesarza Fryderyka II oraz fiaska krucjat do Ziemi Świętej wielki mistrz zakonu Herman von Salza, przed opuszczeniem Włoch zdecydował się na podjęcie rokowań z Konradem Mazowieckim.

Początek XIII w na Mazowszu charakteryzował się licznymi najazdami pogańskich Prusów, którzy siedzieli pomiędzy dolną Wisłą a Niemnem. Podejmowane przez polskich książąt wyprawy krucjatowe do Prus spowodowały uaktywnienie się tych plemion. Na najazdy narażona była zwłaszcza ziemia chełmińska. Podjęto wprawdzie inicjatywę międzydzielnicowej obrony - stróżyBitwa pod Grunwaldem, miniatura z XV w. rycerskiej - ale idea ta szybko upadła wobec trudności w porozumieniu się książąt dzielnicowych i rycerstwa. Na dworze Henryka Brodatego i jego żony - księżnej Jadwigi zrodziła się inicjatywa sprowadzenia na pogranicze prusko-mazowieckie zakonu rycerskiego. W 1228 r dwaj bracia z zakonu krzyżackiego przyjęli od Konrada Mazowieckiego ziemię chełmińską i dziesięciny nadanie im przez biskupa Chrystiana. W 1230 r niewielki konwent krzyżacki osiadł naprzeciwko Torunia. W tzw" przywileju kruszwickim " (1230) mocno podkreślono pełne prawa krzyżackie do ziemii chełmińskiej. Ze względu na obcy formularz istnieją do dzisiaj kontrowersje odnośnie jego prawdziwości (zob. wyżej).

Uposażenie Krzyżaków w ziemi chełmińskiej miało być z prawnego punktu widzenia identyczne jak uposażenie np. biskupstw. Książę fundator zachowywał zwierzchnie prawa na tym terytorium , władze zakonu inaczej jednak rozumiały sens nadań mając na mysli pełne zwierzchnictwo.

Sprytne lawirowanie polityków krzyżackich między papiestwem i cesarstwem zaowocowało powstaniem potężnego państwa nad Bałtykiem . Od 1309 roku jego siedzibą był Malbork. Złota Bulla z Rimini i bulla Grzegorza IX potwierdzająca nadanie Krzyżakom ziemi chełmińskiej i przyjęcie Prus pod bezpośrednią jurysdykcję Stolicy Apostolsskiej miały na długie lata stanowić podstawę dla status quo Zakonu w tej części Europy.

Templariusze.

Zakon Ubogich Rycerzy Świątyni założył około 1118 roku rycerz Hugo de Payns z Szampanii z kilkoma towarzyszami. Na swoją siedzibę otrzymali od króla Jerozolimskiego Baldwina II meczet Al-Aksa gdzie mieściła się świątynia jerozolimska. W 1128 roku na synodzie w Troyes ukonstytuowali się jako zakon. Na czele zakonu stał wielki mistrz ,którego wybierało 13 elektorów : 8 rycerzy, 4 serwientów - braci służebnych i 1 kapelan. Ciałem doradczym wielkiego mistrza była kapituła składająca się z seneszala, marszałka, szatnego, komandora Królestwa Jerozolimy, komandora Grodu Jerozolimy, komandora Akki, Trypolisu, Antiochii. Gospodarką zakonu zajmował się z-ca wielkiego mistrza, seneszal, sprawami wojskowymi zawiadywał marszałek, a skarbnikiem był Komandor Królestwa Jerozolimy. W zakonie byli bracia - rycerze, bracia serwienci (służebni) , kapelani i słuzba oraz rzemieślnicy. W szeregi zakonu mogli czasowo wstepować świeccy rycerze żonaci, jednak nie przysługiwało im prawo noszenia białego płaszcza z czerwonym krzyżem.

Templariusze dotarli na ziemie polskie dopiero w latach trzydziestych XIII wieku i otrzymali nadania jednocześnie trzech władców: książąt Henryka Brodatego, Władysława Odonica i pomorskiego Barnima I. Najwieksze nadania poczynił Władysław Odonic, który uczestnicząc może w V wyprawie krzyżowej (1217-18) mógł zetknąć się z nimi w Palestynie lub na Węgrzech albo Chorwacji.W latach 1225-1232 książę nadał im szpital pod Gnieznem, ziemie wokół Krosna koło Wągrowca ale najtrwalszą darowizną okazały się Chwarszczany nad rzeką Myślą w ziemi kostrzyńskiej - nie wiadomo jednak czy nadanie to pochodzi od Odonica, czy może już od Henryka Brodatego (w XIV wiecznym nekrologu joannitów, nastepców templariuszy w Chwarszczanach to właśnie księcia Henryka Brodatego określa się mianem fundarora komturii w Chwarszczanach). Rzecz jest skomplikowana bowiem Henryk Brodaty nie wystawiał nigdy dokumentów fundacyjnych. Od Templariusz według śred. miniaturyHenryka Brodatego pochodziło nadanie w 1234 roku ziemi kinieckiej z ośrodkiem w Dargomyslu, ale dokument fundacyjny wystawił książę pomorski Barnim, podkreslając tym swoje uprawnienia do tych ziem. W 1238 r. Odonic nadał templariuszom dwór w Myśliborzu. W 1259 roku ks. wielkopolski Bolesław Pobożny potwierdził nadanie przez swojego ojca ziemi kostrzyńskiej zakonowi ubogich rycerzy. Wyznaczenie Chwarszczan na siedzibę komturii templariuszy w dokumencie Władysława Odonica spowodowało że już w połowie XIII w. bracia wznieśli tu kaplicę. W 1251 roku w dokumentach wystepuje rezydujący w Chwarszczanach brat Jan. Od 1282 roku poświadczony jest tytuł komtura dla przełożonych domu w Chwarszczanach. Przed 1291 r. Chwarszczany stały się głównym domem wyodrębnionej z przeoratu niemieckiego jednostki organizacyjnej obejmującej Polskę, Sławię i Nową Marchię. Jednak liczebność i struktura tego konwentu pozostają nieznane. Około 1290 r Przemysł II wielkopolski dodał templariuszom kompleksy lesne wokół Czaplinka, wcześniej zakon posiadał już Wałcz, utracony na przełomie XIII i XIV w. na rzecz Marchii Brandendburskiej. Komturię przeniesiono wówczas do Czaplinka. Około 1232 r. Odonic nadał jeszcze zakonowi Kożmino w okolicy Wałcza, a także posiadłości wokół Wielkiej Wsi na zachód od Międzyrzecza, gdzie templariusze prowadzili skuteczną kolonizacje, zakładając m inn. wieś Templewo (poswiadczoną przez bpa poznańskiego Bogufała ok 1251 r.) W 1226 r. Henryk Brodaty nadał zakonowi dobra wokół Małej Oleśnicy, koło Oławy. Na dyplomie z 1308 roku występuje 8 braci z tej miejscowości. Wspomniany wyżej przeze mnie XIV wieczny nekrolog joannitów wspomina Henryka Brodatego jako fundatora klasztoru w Leśnicy (potem komturii) dziś znajdującej się poza Polską. W przybliżeniu można ustalić datę założenia ośrodka na 1229 r. Z regestu zaginionego dzisiaj dokumentu z 1241 roku wynika że biskup lubuski nadał templariuszom dziesięciny ze 100 łanów wokół zamku Szydłów koło Gubina. Henryk Brodaty nadał też braciom posiadłości w Łukowie. Wydana w 1257 roku bulla papieska w sprawie organizacji biskupstwa w Łukowie, przeznaczonego dla misji wśród Litwinów i Rusinów, wymienia templariuszy tam osiadłych a jako fundatora podaje ks. Bolesława Wstydliwego. Polski kronikarz Jan Długosz umieścił templariuszy w Opatowie, czego dowodem miały być zniszczone w jego czasach (XV w) rzeżby postaci w habitach templariuszy na portalu opatowskiej kolegiaty. Henryk Brodaty miał templariuszy wypędzić a dobra ich oddać biskupstwu lubuskiemu.Wytłumaczeniem opatowskiej legendy templariuszy może byc ich udział w inicjatywach na pograniczu Rusi i Jaćwieży, gdy powołanie biskupstwa w Łukowie wywołało sprzeciw biskupów lubuskich. W trakcie licznych wtedy polemik pomylono ustalenia dotyczące roli zakonu w misjach na ziemiach pogranicznych.

Nadania ksiecia pomorskiego Barnima I splotły się z nadaniami Henryka Brodatego w odniesieniu do Rurki.Nie sposób dziś rozstrzygnąć (Brodaty jak zwylke nie wystawił dokumentu fundacyjnego) który z książąt nadał Rurkę templariuszom. Pierwszy rezydujący zakonnik tutaj jest poswiadczony w 1261 r. Przed kasatą templariuszy w Rurce rezydował komtur i co najmniej 4 braci, w tym jeden rycerz i jeden kapłan (siedziba w Rurce była na Pomorzu). Także śląski możnowładca Mroczko z rodu Pogorzelów w 1244 r. nadał zakonowi posiadłości w Sulęcinie, uzyskane wczesniej przez niego od biskupa lubuskiego.

Templariusze na ziemiach polskich podlegali władzy przeora niemieckiego obejmującego swą władzą także Czechy i Morawy. Komturie nie posiadały początkowo nawet swych własnych pieczęci, a dokumenty uwieżytelniano pieczęcią przeora. W 1288 pojawia się wiceprzeor, jednoczesnie komtur w Lesnicy. Wkrótce w obrębie przeoratu tworzy się nowa jednostka terytorialna obejmująca Polskę, Sławię i Nową Marchię. W 1291 jej preceptorem był komtur Chwarszczan. W 1308 preceptor krajowy rezydował w Małej Oleśnicy. Do dzisiaj pozostałością po templariuszach polskich jest np. kaplica w Chwarszczanach, czy ruiny w Rurce.

Joannici

Zakon św. Jana Chrzciciela, Joannici powstał jeszcze przed I krucjatą. Szpital św. Jana założyli mieszczanie włoscy z Amalfi. Z czasem dołączyli do braci szpitalników, opiekujących się chorymi w Jerozolimie rycerze. W 1113 roku papież Paschalis II zatwierdził ich jako zakon. Joannici mieli międzynarodowy charakter, dozwolono doń wstepować rycerzom z wielu różnych krajów. Siedzibą zakonu byłzamek Margat. Po upadku Akry w 1291 roku przeniesli się joanici na Cypr, póżniej Rodos, a w 1530 roku cesarz Karol V zezwolił im na osiedlenie się na Malcie.

Joannici, pierwszy zakon rycerski osiadły na ziemiach polskich, zostali sprowadzeni przez księcia Henryka Sandomierskiego gdzieś około 1162 roku lub pózniej do Zagości. Z czasem uzyskali dalsze nadania m. inn na Śląsku, Pomorzu, Kujawach i w Poznaniu. Można wyodrębnić dwie grupy domów joannickich istniejących na ówczesnych ziemiach polskich: małopolsko-kujawsko-pomorską i śląską. Osobno istaniały domy w Poznaniu i w Stargardzie Szczecińskim. Małopolsko-pomorską gałąż joannitów tworzyły domy powstałe w II połowie XII i na początku XIII wieku na terenie wpływów księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego. Nie udało się grupie tych domów osiągnąć rangi komturii dużej niż do końca XIV wieku. Domy w Poznaniu i Stargardzie Szczecińskim ufundowali Mieszko Stary i Bogusław I zachodniopomorski. Dom poznański sprawował nadzór nad mniejszym ośrodkiem joannitów w Kościanie, którego data powstania i osoba fundatora nie są znane. Najgęściejszą sieć domów stworzyli joannici na Śląsku. Zgrupowane one były w dwóch grupach - wokół Kłodzka i Grobnik koło Głubczyc. Do grupy kłodzkiej należały oprócz Kłodzka należały Tyniec nad Slężą (nadanie biskupa wrocławskiego) i Bardo ( nadanie - bp wrocławski Zyrosław) . Komtur Tynca wzmiankowany jest już w 1261 r. W 1280 r. ks. Henryk Probus przekazał joannitom patronat kościoła w Brzegu. W 1285 r. ks. opolski Bolesław I nadał joannitom z Łosiowa (istniejąca placówka od 1238 r. z woli H. Pobożnego) patronat nad kościołem parafialnym w Starym Solcu. W 1337 roku zawarto umowę z joannitami a radą miejską Wrocławia na prowadzenie przez braci szpitala Bożego Ciała we Wrocławiu, gdzie z czasem rozwinął się klasztor joannitów . Śląski mozny Sieciech nadał joannitom przed 1224 rokiem dobra w Makowie (kościół św. Jana Chrzciciela - patrona joannitów). W XIII w. powstaje komturia w Kożlu. Przed 1203 r. powstał dom w Strzegomiu, z woli możnego kasztelana Imbrama ze Strzegomiów, dom ten nie podlegał żadnej z wcześniejszych placówek. Osrodkiem zakonu był kościół św. Piotra ( znajdujący się w innym miejscu niż obecna fara). Strzegom dał początek filii w Lwówku, Rychbachu, Cieplicach. W poł. XIII w. joannici objeli patronat nad Farą w Złotoryi. Do 1250 r. joannici z terenów ziem polskich byli niezalezni od przeoratu niemieckiego. W II poł. XIII w. sytuacja zmieniła się i Czechy, Węgry, Polska i Dania podlegała przeoratowi niemieckiemu. Wielki przeor rezydował w Wurzburgu jednak ciężko mu było podołać obowiązkom zwiazanym z zarządem tak rozległych terytoriów. Stąd wyodrębniono przeoraty lokalne. W 1246 roku bulla papieska dotycząca Strzegomia wymieniała już przeora polskiego (rezydującego w Strzegomiu), który jednak kilka lat potem władzę swoją utracił (1255) na rzecz przeora niemieckiego, któremu podlegały tereny Polski, Czech i Moraw. W XIV wieku joannici masową przejmują dobra templariuszy, po upadku tego zakonu.

Bożogrobcy

Zakon Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Jerozolimskiego wywodzi się z kapituły kanonickiej załozonej w 1099 roku przy kościele Grobu Chrystusa przez Godfryda z Bouillon. Początkowo służbę pełniło 20 kanoników i 50 rycerzy. Podlegali bożogrobcy patriarsze Jerozolimy. Kapituła zakonu składała się braci z kapłanów i rycerzy, jednak z czasem dominującą pozycję uzyskali kapłani. W 114 roku patriarcha jerozolimski Arnulf z Rohez nadał im regułę św. Augustyna a w 1122 roku papież Kalikst zatwierdził zakon.

Jaksa, książę kopanicki, sprowadził do Miechowa bożogrobców (1163). Wywodzący się ze wspólnoty Kanoników Grobu Bożego zakon, stworzył na naszych ziemiach dość regularną i gęstą sieć swoich klasztorów. Do końca XII w. bozogrobcy posiadali trzy klasztory w Małopolsce: Miechów, Skaryszew i Chełm nad Rabą. Konflikt z Władysławem Łokietkiem zahamował rozwój zakonu w I poł XIV w. w Małopolsce. Dopiero pod koniec panowania Kazimierza Wielkiego powstał klasztor na krakowskim Stradomiu. Na przełomie XIV i XV w. bozogrobcy stworzyli sieć kościołów przy drodze z Miechowa do Żarnowca (Chodów, Uniejów, Żarnowiec). W 1198 r. rozpoczęli bozogrobcy ekspansję w Wielkopolsce. Zakładają dom w Gnieznie. W 1290 roku powstaje klasztor w Pyzdrach (podobno fundowany przez ks. Przemysła II). W 1325 roku powstaje szpital bozogrobców w Kole. W XV w. kasztelan sieradzki Marcin Zaręba funduje szpital bozogrobcom w Sieradzu. W 1257 r. powstał szpital w Chorzowie, w 1295 w Raciborzu. Biskup wrocławski Tomasz , w 1239 roku przekazuje w zarząd bozogrobcom szpital w Nysie. Po spaleniu Nysy przez husytów w 14328 r. bożogrobcy odbudowują w tym mieście kościół parafialny (filie szpitala nyskiego w Raciborzu, Dzierzoniowie (Rychbach) i Ząbkowicach). W 1320 r. książę płocki Wacław nadaje bożogrobcom dom w Wyszogrodzie i patronat nad parafią. Osiadaja także w Rypinie, Górznie (koscioły parafialne są prowadzone właśnie przez nich). W 1394 roku Jan z Tarnowa, wojewoda sandomierski osadza bożogrobców w Przeworsku (zapewne za namową biskupa lubuskiego Jana Mraza, który sam był bożogrobcą, a który starał się jeszcze zamanifestować zwierzchność biskupów lubuskich do tych terytorió, formalnie podległych archidiecezji w Haliczu) . Dom przeworski, dzięki opieceTarnowskich utworzył kilka filli: w Leżajsku, Giedlarowej, Urzejowicach, Rudołowicach. W l. 1430-70 Bożogrobcy wybudowali wspaniały kościół w Przeworsku, który został rodową nekropolią Tarnowskich i prepozytów bozogrobców przeworskich. Bożogrobcy podlegali władzy patriarchy jerozolimskiego, a generalnym przełozonym domu był przeor rezydujący w Jerozolimie, pózniej w Akce, a od XIV w. w Perugii. Filia zakonu na ziemiach polskich - w przeciwieństwie do gałęzi angielskiej czy na Cyprze, uzyskała wiekszą samodzielność.Od 1374 roku prepozyci miechowscy otrzymują godność wikariuszy reprezentujących patriarchę jerozolimskiego (rezydującego w Awinionie lub Rzymie) na obszarze Polski, Węgier i części Chorwacji. W 1412 roku prepozyci miechowscy otrzymują od papieża przywilej używania pontyfikaliów.

Bracia dobrzyńscy

W 1228 roku utworzono zakon braci dobrzyńców - Rycerzy Chrystusowych, których w 1235 roku wchłonęli krzyżacy. Wtedy to miał początek konflikt z Konradem Mazowieckim o ziemię dobrzyńską.

Kalatrawensi

Wykorzystując swoje cysterskie powiązania biskup Chrystian sprowadził na ziemie chełmińską do Tymawy kalatrawensów (1228) . Przybył tu tylko jeden hiszpanski rycerz w związku z czym placówka rychło upadła. Poza wspomnianymi: Henrykiem Sandomierskim i Jaksą z Miechowa, którzy brali udział w II wyprawie krzyżowej (1147-49), udział w V wyprawie (1217-21) brał Kazimierz Opolski a może Władysław Odonic.

ODPOWIEDZ

Wróć do „Gospodarka, kultura i społeczeństwo”