Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Podstawą średniowiecznej gospodarki za czasów pierwszych Piastów było rolnictwo. Przeważająca liczba ludności zamieszkiwała wsie w tym okresie.
Liczba ludności stopniowa zaczęła się zwiększać. Miało to duże znaczenie dla rozwoju gospodarczego, ponieważ wymuszało zagospodarowywanie nowych terenów na potrzeby rolnictwa. Aby powiększyć tereny na role wykarczowano (wycięto) lasy, osuszono wiele bagien. Chłopi coraz częściej przebywali duże odległości w poszukiwaniu terenów do zagospodarowania.
Zaczęły tworzyć się osady. Osadnictwo skupiało się w dolinach rzek, gdzie lekkie, choć z reguły mało wydajne gleby były łatwe w uprawie. Osada liczyła najczęściej kilka, rzadziej kilkanaście gospodarstw.
Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Post autor: Artur Rogóż » 07 paź 2010, 16:52

W Księdze henrykowskiej, w zapiskach z 1270 roku, znajduje się najstarsze zdanie zapisane w języku polskim. Brzmi ono tak:
Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai. To znaczy:
Daj, niech ja pomielę na żarnach, a ty odpoczywaj.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99ga_henrykowska

Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Re: Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Post autor: Artur Rogóż » 09 paź 2010, 15:27

W Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu znajduje się niezwykle cenny dokument polskości Śląska Księga założenia klasztoru Najświętszej Maryi Panny w Henrykowie, czyli Księga henrykowska. Jest ona pomnikiem źródłowym języka polskiego. To pergaminowa książeczka o wymiarach 16,6 25,6 cm, licząca ok. 100 stron. Spisana po łacinie kronika opactwa cystersów w Henrykowie na Dolnym Śląsku powstała początkowo jako spis dóbr zniszczonych przez najazd mongolski w 1241r. Część pierwsza (autorstwa opata Piotra) opisuje lata od fundacji klasztoru w 1227r. przez Henryka Brodatego do 1259r. Część druga doprowadza historię opactwa do roku 1310.
Celem autora Księgi henrykowskiej było przygotowanie najskuteczniejszej obrony praw klasztoru do posiadanych dóbr ziemskich. Kronikarz nie ograniczył się jednak do suchych dokumentów prawnych, lecz opisał szereg barwnych szczegółów z życia okolicznej ludności z przełomu XII i XIII wieku. Wśród nich znajduje się wyjaśnienie nazwy wsi Brukalice z okolic Henrykowa. Zdaniem kronikarza właściciel tamtejszych gruntów, Czech Boguchwał patrząc na pracę swojej żony powiedział do niej:
Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai.

czyli: Pozwól, że ja będę mełł a ty odpocznij (str. 24 Księgi, wers 9 od dołu). Ponieważ zdarzało się to często Boguchwała nazwano Brukałą (tym, który brudzi sobie ręce „robotą”), a wieś Brukalice. Zamieszczone przez kronikarza w tekście łacińskim polskie zdanie, którego sposób zapisu sprawia niemało trudności w interpretacji pochodzi z 1270r. Jest to pierwsze, zapisane, pełne zdanie w języku polskim. Stąd wynika zainteresowanie tym dokumentem nie tylko przez polonistów i historyków, ale także ludzi, którzy darzą sentymentem pamiątki polskiej literatury.
http://www.origines.pl/files/ksiega.swf

Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Re: Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Post autor: Otton III » 14 paź 2010, 14:20

Artur Rogóż pisze:W Księdze henrykowskiej, w zapiskach z 1270 roku, znajduje się najstarsze zdanie zapisane w języku polskim. Brzmi ono tak: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai. To znaczy: Daj, niech ja pomielę na żarnach, a ty odpoczywaj.
Mylisz się - najstarszym zdaniem napisanym w języku polskim jest "Gorze nam się stało". Zdanie to zostało wypowiedziane 9 kwietnia 1241 roku przez Henryka II Pobożnego widzącego klęskę swych wojsk w starciu z Mongołami pod Legnicą. Wprawdzie pierwszą zachowaną do dziś kroniką informującą nas o tym jest kronika Jana Długosza, ale Długosz zaczerpnął tę informację z zaginionej kroniki Wincentego z Kielczy powstałej w połowie XIII wieku, a będącej kontynuacją kroniki Wincentego Kadłubka.

Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Re: Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Post autor: Artur Rogóż » 14 paź 2010, 20:19

Ale czy jest to udowodnione, że było to napisane po Polsku?
Czy pogląd na istnienie tej kroniki jest prawdziwy?

Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Re: Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Post autor: Otton III » 15 paź 2010, 20:42

Artur Rogóż pisze:Ale czy jest to udowodnione, że było to napisane po Polsku?
Czy pogląd na istnienie tej kroniki jest prawdziwy?
No cóż, Wincenty z Kielczy był duchownym, a duchowni posiadali jako jedyni rzadką wówczas umięjętność pisania i czytania, z której nie omieszkali korzystać dla opisania dziejów swego kraju (Wincenty Kadłubek). Ale nie to jest jeszcze argumentem, lecz raczej przesłanką. Argumentem może być to, iż skoro Wincenty z Kielczy był kanonikiem krakowskim związanym z Krakowem podobnie jak Kadłubek, to znaczy, że jako kanonik miał dostęp do jego dzieła, do którego napisał kontynuację. Ponadto Wincenty z Kielczy napisał Żywoty św. Stanisława ze Szczepanowa, które posiadały wymowę polityczno-ideową, propagowały bowiem zjednoczenie rozbitej na księstwa Polski, co wskazuje na to, iż był gorącym zwolennikiem zjednoczenia państwa polskiego, i w tym także celu by niejako ukazać jedność Polski i Polaków napisał własną kronikę. Z kolei co do tego czy zdanie "Gorze nam się stało" było napisane w owej kronice Wincentego z Kielczy po polsku czy nie to powiem tyle, że owszem, było napisane po łacinie w kronice Wincentego z Kielczy, gdyż kroniki w Polsce pisano wówczas po łacinie, lecz wcześniej było także wypowiedziane po polsku przez Henryka II Pobożnego, co odnotował w swej kronice Wincenty z Kielczy, a co przejął Długosz. A czy Henryk II Pobożny wypowiedziałby słowo "gorze" w języku niemieckim czy łacińskim? Bo wątpię by to słowo występowało w językach niemieckim lub łacińskim. Za to sądzę, że słowo "gorze" jak najbardziej funkcjonowało w języku polskim i było reliktem języka słowiańskiego.

Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Re: Najstarsze zdanie zapisane w języku polskim

Post autor: Artur Rogóż » 16 paź 2010, 05:28

Dziękuję za sprostowanie w tym temacie, ponieważ byłem przekonany do innej wersji :-)

ODPOWIEDZ

Wróć do „Gospodarka, kultura i społeczeństwo”