Kierunki polityki zagranicznej Jagiellonów

Dynastia Jagiellonów władała państwem polsko-litewskim przez następne dwieście lat, tworząc w pewnym momencie (II połowa XV wieku) jedno z największych imperiów europejskich - Jagiellonowie rządzili w Polsce, na Litwie, w Czechach i na Węgrzech.
Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Kierunki polityki zagranicznej Jagiellonów

Post autor: Artur Rogóż » 04 sty 2011, 18:21

Prawie dwustuletnie panowanie Jagiellonów w Polsce to okres największej potęgi naszego kraju. Dzierżył on rolę hegemona (przywódcy) w Europie środkowo-wschodniej i liczyły się z nim wszystkie państwa europejske.
Podwalinami pod pierwszą unię polsko-litewską w 1385 w Krewie były obustronne obawy przed Krzyżakami. Dzięki unii Litwa zyskiwała chrzest bez inwazji Zakonu, wzmocnienie pozycji księcia i kraju, większe prawa dla szlachty, a Polska otrzymała męskiego władcę, tereny i rynki wschodnie. Tak więc złączono węzłem małżeńskim Jadwigę, królową Polski i Władysława Jagiełłę, Wielkiego Księcia Litewskiego. Unie horodelska (1413), mielnicka (1501), wreszcie lubelska (1569) to udoskonalanie prawa, dążące do tego, że Korona i Wielkie Księstwo Litewskie stały sie jednym państwem.
Największym wrogiem był Zakon Krzyżacki .Wojna 1409 -1411, z jedną z największych bitew średniowiecza – pod Grunwaldem, złamała potęgę militarną Zakonu, pokazała siłę połączonych armii Polski i Litwy, ale nie przyniosła zdobyczy terytorialnych. Dopiero w 1422 roku nad jeziorem Melnem zawarto z Krzyżakami pokój, kończący blisko 200-letni okres zmagań litewsko-krzyżackich.
Fakt oddania się pod władzę króla polskiego większych miast pruskich spowodował 13-letnią wojnę z Zakonem (1454 – 1456), Dzięki wojskom zaciężnym, po zniszczeniu floty krzyżackiej, zdobyciu Pucka, Chojnic i Gniewu, podzieleono państwo krzyżackie na Prusy Królewskie, które przyłączono do Polski oraz wschodnia część Prus, która pozostała przy Krzyżakach jako lenno polskie. Uzyskaliśmy wreszcie dostęp do Bałtyku. Jednak w 1513 roku po zawarciu sojuszu z Moskwą Wielki Mistrz A.von Hohenzollern nie chciał uznać zwierzchności Polski i dopiero, gdy w 1521 roku wojska polskie zajęły część Prus zachodnich i obległy Królewiec, sekularyzacja czyli zeświecczenie Zakonu zakończyło konflikt. Prusy pozostały lennem Polski, składając w 1525 roku hołd Zygmuntowi Staremu w Krakowie. W 1529 roku Zygmunt Stary wcielił do Korony Mazowsze z Warszawą.
W latach 1558 -1582 toczyły się walki polsko-rosyjskie o Inflanty, które w 1559 roku poddały się Zygmuntowi Augustowi w zamian za obronę przed Rosją. Unia w 1561 roku ustanawiała, że Kurlandia będzie lennem polskim, a część ziem na lewym brzegu Dźwiny została do włączona do Polski. Zygmunt August wcielił też do Korony województwa podlaskie, wołyńskie, bracławskie i podpisał unię realną z Litwą, łącząc oba kraje w Rzeczpospolitą Obojga Narodów.
Ród Jagiellonów panował też w innych krajach europejskich. Syn Władysława Jagiełły – Władysław Warneńczyk został powołany na tron węgierski i jako dowódca koalicji antytureckiej zginął w wojnie z Turkami.
Syna Kazimierza Jagiellończyka – Władysława obrano królem Czech (1471) i Węgier (1490). Obydwie korony objął po nim jego syn Ludwik Jagiellończyk. Dopiero gdy Ludwik zginął w bitwie z Turkami, Czechy i Węgry przeszły pod panowanie Habsburgów.
Podsumowując – Jagiellonowie zasięgiem terytorialnym władzy przewyższali wszystkie ówczesne domy panujące w Europie. Zwierzchnictwo ich przedstawicieli uznawały cztery kraje: Polska, Litwa, Czechy i Węgry, a więc cała niemal Europa środkowa i wschodnia. Poza zasięgiem na wschodzie zostało jedynie niewielkie w tym czasie Księstwo Moskiewskie.

Awatar użytkownika
Warka
Posty: 1577
Rejestracja: 16 paź 2010, 03:38

Re: Kierunki polityki zagranicznej Jagiellonów

Post autor: Warka » 03 lut 2011, 12:51

Obejmując tron w 1506 roku Zygmunt I stary zastał niekorzystną sytuacje polityczną. Polska była zagrożona ekspansywną polityką Rosji. Na północy Zakon Krzyżacki usiłował zerwać warunki II pokoju toruńskiego. Cesarz Maksymilian I Habsburg popierał Księstwo Moskiewskie.
Przeciwdziałając popieraniu Księstwa Moskiewskiego i Wielkiego Mistrza Krzyżackiego, Zygmunt Stary doprowadził do Zjazdu w Wiedniu na którym spotkali się:
Zygmunt I Stary, Maksymilian I i Władysław Jagiellończyk- król Czech i Węgier. Konflikt z Maksymilianem I został zażegnany podpisem układu, który gwarantował Habsburgom tron czeski i węgierski w razie wygaśnięcia dynastii Jagiellonów, dzieci Władysława Jagiellończyka miały poślubić wnuki Maksymiliana. W zamian Maksymilian wycofał się z popierania Moskwy i Zakonu Krzyżackiego. Żeby zapobiec rosnącym wpływom Habsburgów Zygmunt Stary w 1524 roku zawarł sojusz polsko- francuski. Miało to przekreśli układ wiedeński. Wydarzenia w Niemczech miały wpływ na stosunki polsko- krzyżackie. Gdy Wielkim Mistrzem został Albrecht Hohenzollern, Zygmunt Stary zdobył przychylność miast pomorskich a przede wszystkim Gdańska i rozpoczął wojnę, w której odniósł szereg sukcesów i dotarł do Królewca.
Państwu Zakonnemu groziła klęska. Na skutek interwencji papieża i Karola V w 1521 roku został podpisany czteroletni rozejm. Hohenzollern próbował wznowi wojnę ale pozbawiony cesarskiego poparcia zaniechał tych planów. Wtedy przeszedł na luteranizm i przedstawił Zygmuntowi Staremu plan sekularyzacji Prus, przekształcając je w państwo świeckie z dziedziczna władzą książęcą.
8 kwietnia 1925 roku złożył hołd lenny Zygmuntowi na Krakowskim Rynku. Albrecht jako lennik króla polskiego miał zasiadać w senacie polskim i miał otrzymać roczną pensję od króla. W zamian jego następcy mieli obowiązek składania hołdu lennego i udzielenie Polsce pomocy wojskowej. Jednakże Albrecht podjął wkrótce działania zbrojne przeciwko Polsce i Litwie o ziemie na pograniczu Prus i Litwy. Dążył również do opanowania Inflant co spowodowało dodatkowy konflikt z RP i Księstwem Moskiewskim. Przeniosły się one na czasy panowania następcy Zygmunta I – jego syna Zygmunta II Augusta. Sprzeczność interesów w sprawie Inflant doprowadziła do zbrojnej wyprawy Zygmunta II Augusta przeciw Albrechtowi. W jej wyniku zawarto układ przeciw Iwanowi IV Groźnemu, któremu Inflanty były potrzebne do rozwinięcia handlu z Europą Zachodnią. Iwan Groźny swój cel osiągnął zdobywając Narwę i Dorpat skąd prowadził handel zagraniczny zwany żeglugą narwską.
Przeciwko niej Zygmunt August utworzył flotę morską. Walki o Inflanty skłoniły mistrza inflanckiego Gotharda Kettlera do zawarcia w 1561 roku w Wilnie układu z Polska na podstawie którego Inflanty zostaly przyłączone do Polski a Kurlandia i Semigalia pod panowaniem
Kettlera były lennem Polski. W 1569 roku Inflanty przeszły na własność Polski i Litwy a Kettler miał być ich lennikiem. Sytuacja ta spowodowała trwającą 7 lat wojnę, w której uczestniczyli Polska i Litwa, Księstwo Warszawskie oraz Dania i Szwecja. Prawdziwym celem było panowanie nad Bałtykiem.
W 1570 roku Szczecinie zawarto pokój jednocześnie dzieląc Inflanty. W wyniku tego podziału Polska i Litwa otrzymały południową część Inflant z Rygą ale musiały się zgodzić na swobodną działalność żeglugi narwskiej.
W czasie wojny Albrecht Hohenzollern wspierał Litwie w walce z Księstwem Moskiewskim. W zamian otrzymał od Zygmunta zgodę aby w przypadku bezdziedzicznej śmierci Albrechta władzę nad jego państwem objęła brandenburska linia Hohenzollernów.

Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Re: Kierunki polityki zagranicznej Jagiellonów

Post autor: Artur Rogóż » 20 lut 2011, 06:53

Polityka zagraniczna Zygmunta Starego. Geneza hołdu pruskiego.
Hołd pruski odbył się 10 kwietnia 1525 w Krakowie po wcześniejszym zawarciu traktatu między królem Zygmuntem I Starym a Albrechtem Hohenzollernem w dniu 8 kwietnia 1525. W wyniku tego aktu Prusy Zakonne zostały przekształcone w Księstwo Pruskie jako lenno Polski.

POLITYKA ZAGRANICZNA OSTATNICH JAGIELLONÓW

Na przeł. XV i XVI przedstawiciele dynastii Jagiellonów zasiadali na 4 tronach Europy : Kraków, Wilno, Praga, Buda (węg.później Budapeszt)

W tym czasie władcą Polski i Litwy był Aleksander Jagiellończyk(1501 - 1506), natomiast władcą Czech i Węgier był Wł.Jagiellończyk.

W tym czasie możemy mówić o bloku państw jagiellońskich w Europie środ.wsch. Z tym, że każde z tych państw miało własne problemy i własne możliwości rozwiązania ich :

1) Wł.Jagiellończyk :

- był zagrożony roszczeniami Habsburgów,

- musiał się zmagać z opozycją wewn.,

- był zagrożony przez politykę Turcji .

2) Król Polski i książę litewski:

- był zagrożony ekspansywną polityką Rosji,

- na płn. Zakon Krzyżacki usiłował zrzucić warunki II pokoju toruńskiego, a nawet miasta pruskie były powoływane przez cesarza na sejm Rzeszy . Cesarzem rzymskim narodu niemieckiego był wtedy Maksymilian I Habsburg (1486 - 1519)

Te wszystkie problemy odziedziczył najmłodszy z synów Kazimierza Jagiellończyka - Zygmunt zwany później Starym (1506 - 1548 )

Maksymilian usiłował stworzyć antypolską koalicję kusząc cara moskiewskiego obietnicą poparcia starań o koronę cesarską oraz podsycając nastroje niezadowolenia u mistrzów Zakonu Krzyżackiego.

Rzeczywiście księstwo moskiewskie rozpoczęło wojnę z Polską. Polacy odnieśli nawet zwycięstwo w 1514 w bitwie pod Orszą, ale wcześniej utracili Smoleńsk.Wojna trwała w latach 1512-1522.

Aby rozerwać to zagrożenie w 1515 Zygmunt Stary spotkał się z Wł. Jagiellończykiem i Maksymilianem w Wiedniu, gdzie zawarto układ mocą którego :

- w razie wygaśnięcia dynastii. jagiellonów tron czeski i węgierski miał przypaść Habsburgom,

- dzieci Wł.Jagiellończyka zawrą związki małżeńskie z wnukami Maksymiliana,

- w zamian za to Maksymilian wycofał się z popierania Moskwy i Zakonu krzyzackiego.

Ale w dalszym ciągu istniało przymierze między mistrzem Zak. Krzyż. - Albrechtem Hohenzollernem, a Rosją przeciw Polsce. Car przekazał nawet znaczne subsydia na uzbrojenie i wyposażenie wojska - armii krzyżackiej. Doszło do wojny 1519-21, w której Zakon poniósł klęskę. Po pewnym czasie państwo zakonne uległo sekularyzacji ( zeświecczenie - zniesienie zwierzchnictwa kościelnego ) - w pań. zakonnym przeżyła się doktryna luterańska, ostatni z mistrzów zakonu zrzucił habit, poddał się królowi polsk., ożenił się i z Prus Krzyżackich powstało świeckie księstwo luterańskie jako lenno królów polskich. W 1525.10.IV wielki mistrz zakonu Albrecht H. złożył hołd lenny królowi polskiemu - słynny hołd pruski (Kraków).Księstwo Pruskie było lennem Polski. Księcia zobowiązano do udzielenia Polsce w razie wojny pomocy wojskowej i finansowej. Przewidywano też że w razie sporów między księciem a poddanymi (Albrecht został władcą Księstwa Pruskiego ) będą mieli oni prawo do odwoływania się do sądownictwa królewskiego w Polsce. Traktat krakowski przyniósł dalsze wzmocnienie pozycji Polski nad Bałtykiem. Tymczasem skomplikowała się sytuacja na płd.-wsch. kresach RP. W 1526 Turcy najechali na Węgry, w bitwie pod Mohaczem zginął Ludwik Jagiellończyk - syn Władysława. Korona węgierska dostała się w ręce Habsburgów, podobnie jak korona czeska. Natomiast same Węgry w wyniku dalszych najazdów tureckich uległy podziałowi na

- zach. część, gdzie władali Habsburgowie,

- środ. gdzie władali Turcy,

- wsch. gdzie powstało księstwo Siedmiogrodu jako lenno tureckie.
Stosunki polsko - tureckie uregulował traktat z 1530, gdzie oba państwa zawarły porozumienie o nienaruszaniu własnych granic.

ODPOWIEDZ

Wróć do „Polska Jagiellonów ogólnie”