Legendarni Popiel i Piast

Na ziemiach polskich początkowo podstawową komórką społeczną była rodzina wraz z krewnymi. Grupa rodzin z danego terytorium tworzyła małą społeczność zwaną opolem. Opola z poszczególnych terenów (zazwyczaj oddzielonych od siebie barierami naturalnymi jak rzeki, góry czy bory) tworzyły plemiona (np. Polanie, Wiślanie, Bobrzanie, Goplanie itp.). Na co dzień opolem zarządzał wiec plemienny, który w razie zagrożenia wybierał dowódcę (księcia lub wojewodę). Z czasem jednak tymczasowi wodzowie chcieli utrzymać władzę nad coraz liczniejszymi wspólnotami. Właśnie ich ambicje przyczyniły się do jednoczenia całych plemion we wspólnoty.
Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Otton III » 11 paź 2010, 15:30

W kronice Galla Anonima zawarta jest na początku kroniki legenda o Popielu i Piaście. Mówi ona o tym, że złego księcia Popiela wygnał syn zwykłego chłopa Piasta - Siemowit, którego ojciec dał początek dynastii Piastów rządzącej w Polsce do 1370 roku. Jak kto myśli, czy można Popiela i Piasta zaliczyć do postaci historycznych? Czy legenda o Popielu i Piaście nie jest reminiscencją jakichś rzeczywistych wydarzeń z dziejów Polski "przedmieszkowej"? Czy - wedle zapisów z kroniki Długosza, Bielskiego i innych nowożytnych kronikarzy polskich - nie doszło do pomyłki Galla i czy to nie sam Piast obalił Popiela i przejął władzę w plemieniu Polan? Czy - jeżeli w ogóle istniał i obalił faktycznie Popiela przejmując wladzę u Polan - Piast nie był aby jakimś polańskim możnym i przy tym znacznym dowódcą wojskowym (co by wyjaśniało w jaki sposób obalił Popiela i przejął władzę)?

Awatar użytkownika
ziomeka
Posty: 462
Rejestracja: 01 cze 2010, 03:37

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: ziomeka » 15 paź 2010, 10:24

Problemy są z określeniem czy Mieszko I był tubylcem czy najeźdźcą a co dopiero rozstrzygać kto i kim byli jego przodkowie. Gall pewnie fantazjował, aby jakoś rozwiązać problem opisu powstania państwa polskiego. Nie mógł bazować na żadnych kronikach, ani na ówczesnych wydarzeniach - więc jedynie pisał to co sobie przekazywano z pokoleń na pokolenie, a jak wiadomo nie mieli internetu czy telewizji, więc obraz uległ zakłamaniu przy jednoczesnym bajkopisarstwie Galla.

Awatar użytkownika
stach
Posty: 518
Rejestracja: 19 cze 2010, 03:48

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: stach » 15 paź 2010, 10:25

Gall pisał swoje dzieło w XII w. Informując nas o Mieszku I czy o Bolesławie Chrobrym mógł opierać się na rocznikach św. Wojciecha. O przodkach Mieszka nie miał przekazów pisanych, bo w księstwie polskim nie znano pisma. Pomimo to Gall zapisał to co mówiono mu na dworze o początkach dynastii. Najpierw przytoczył legendę o królu Popielu. Władca ten pozbawiony był cech władcy: szczodrobliwości i szczęścia. Inaczej było w chacie wieśniaka Piasta, syna Chościska, i jego żony Rzepki. Żyli skromnie, ale na postrzyżyny syna przeznaczyli to co mieli najlepsze. Zaprosili także dwóch wędrownych obcokrajowców, których Popiel wygonił z zamku. Za dobre przyjęcie cudzoziemcy przepowiedzieli Siemowitowi, synowi Piasta, że zostanie królem, a Popiel zostanie wygnany. Gall zakończył legendę zjedzeniem Popiela przez myszy. Dalej autor podaje informacje o kolejnych władcach. O przodkach Mieszka nie wiemy nic ponad to, że prowadzili pomyślne podboje . Zastanawiające jest wywodzenie dynastii od skromnego wieśniaka Piasta. Dlaczego książęta pamiętali o swym chłopskim przodku, skoro władcy w XII w pokazywali swoją potęgę, bogactwo i dystans wobec poddanych . Być może legenda o chłopskim pochodzeniu miała pomóc w utrzymaniu więzi z poddanymi. Nie jest to zresztą tylko cecha polskiej dynastii. Samo imię protoplasty dynastii polskiej – Piast – nie powtarza się już potem w rodzie książęcym. Dynastię nazywano w XI-XIII w. „panami przyrodzonymi Polski.”, dopiero w XVI w. Zaczęto nazywać ją piastowską .

Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Otton III » 16 paź 2010, 14:13

stach pisze:Zastanawiające jest wywodzenie dynastii od skromnego wieśniaka Piasta. Dlaczego książęta pamiętali o swym chłopskim przodku, skoro władcy w XII w pokazywali swoją potęgę, bogactwo i dystans wobec poddanych . Być może legenda o chłopskim pochodzeniu miała pomóc w utrzymaniu więzi z poddanymi. Nie jest to zresztą tylko cecha polskiej dynastii. Samo imię protoplasty dynastii polskiej – Piast – nie powtarza się już potem w rodzie książęcym. Dynastię nazywano w XI-XIII w. „panami przyrodzonymi Polski.”, dopiero w XVI w. Zaczęto nazywać ją piastowską .
W kwestii rzekomego pochodzenia Piastów ze stanu chłopskiego jestem skłonny uznać Twoje stanowisko, lecz nie zgadzam się z tym, iż Piast jest imieniem - jak już to przydomkiem. I właśnie ten fakt, iż Piast nie jest imieniem, lecz przydomkiem, jest dowodem na to iż nie powtarza się dalej w dynastii piastowskiej.

Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Artur Rogóż » 17 paź 2010, 05:38

Romantyczna historia króla Popiela ma kilka wersji. Ta najczęściej powtarzana została opisana przez kronikarza Jana Długosza. Trzy grosze dorzucił też znany XIX-wieczny badacz dawnych podań Lucjan Siemieński.
Legendarny król Popiel (właściwie nie król, tylko książę) żył w czasach poprzedzających dynastię najstarszych Piastów i Mieszka I. Nie był władcą lubianym i szanowanym. Miał nawet przezwisko Chostek, które pochodziło od... łysiejącej głowy władcy! Zarzucano mu rozpustny i hulaszczy tryb życia.
Postępowania młodego Pana nie zmieniła nawet trochę starsza i "rozsądna" żona. Legenda mówi, że pewnego razu zawistny i żądny władzy Popiel upozorował własną śmiertelną chorobę. Kiedy rodzina zjechała się na pożegnalną wieczerzę, rzekomo "umierający" władca wspólnie z żoną otruł gości!
Ich ciała, zgodnie z wolą Popiela, wrzucono do jeziora. Rozkładające się zwłoki spowodowały rozmnożenie szczurów i myszy. Było ich tak wiele, że z czasem gryzonie zaatakowały samego władcę. I zjadły Popiela oraz jego żonę...
Skąd tak dziwna legenda? Wszystko wskazuje na to, że wiele lat temu historia ta przywędrowała do nas razem z Krzyżakami z Niemiec. Nasi zachodni sąsiedzi mają bowiem jeszcze starszą, ale identyczną, legendę!
Najprawdopodobniej kilkaset lat temu Krzyżacy zobaczyli Kruszwicę, skojarzyli widok z wieżą, opowiedzieli komuś historię ze swoich stron, ktoś inny przerobił to na "polską" wersję i... tak już zostało!
Zarówno wieża wskazywana jako miejsce mordu na Popielu, jak i Kruszwica nie liczą sobie tyle lat, ile minęło od czasu, w którym myszy ukatrupiły złego króla znad Gopła.

Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Otton III » 17 paź 2010, 09:46

Artur Rogóż pisze:Romantyczna historia króla Popiela ma kilka wersji. Ta najczęściej powtarzana została opisana przez kronikarza Jana Długosza. Trzy grosze dorzucił też znany XIX-wieczny badacz dawnych podań Lucjan Siemieński.
Legendarny król Popiel (właściwie nie król, tylko książę) żył w czasach poprzedzających dynastię najstarszych Piastów i Mieszka I. Nie był władcą lubianym i szanowanym. Miał nawet przezwisko Chostek, które pochodziło od... łysiejącej głowy władcy! Zarzucano mu rozpustny i hulaszczy tryb życia.
Postępowania młodego Pana nie zmieniła nawet trochę starsza i "rozsądna" żona. Legenda mówi, że pewnego razu zawistny i żądny władzy Popiel upozorował własną śmiertelną chorobę. Kiedy rodzina zjechała się na pożegnalną wieczerzę, rzekomo "umierający" władca wspólnie z żoną otruł gości!
Ich ciała, zgodnie z wolą Popiela, wrzucono do jeziora. Rozkładające się zwłoki spowodowały rozmnożenie szczurów i myszy. Było ich tak wiele, że z czasem gryzonie zaatakowały samego władcę. I zjadły Popiela oraz jego żonę...
Skąd tak dziwna legenda? Wszystko wskazuje na to, że wiele lat temu historia ta przywędrowała do nas razem z Krzyżakami z Niemiec. Nasi zachodni sąsiedzi mają bowiem jeszcze starszą, ale identyczną, legendę!
Najprawdopodobniej kilkaset lat temu Krzyżacy zobaczyli Kruszwicę, skojarzyli widok z wieżą, opowiedzieli komuś historię ze swoich stron, ktoś inny przerobił to na "polską" wersję i... tak już zostało!
Zarówno wieża wskazywana jako miejsce mordu na Popielu, jak i Kruszwica nie liczą sobie tyle lat, ile minęło od czasu, w którym myszy ukatrupiły złego króla znad Gopła.
No z tą Mysią Wieżą w Kruszwicy to rzeczywiście fikcja, albowiem wieża o której mowa powstała dopiero za panowania Kazimierza III Wielkiego. Najprawdopodobniej chodziło w legendzie o inną wieżę.

Awatar użytkownika
ziomeka
Posty: 462
Rejestracja: 01 cze 2010, 03:37

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: ziomeka » 18 paź 2010, 05:11

Czy macie jakieś propozycje na tą wieżę?

Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Otton III » 18 paź 2010, 14:13

ziomeka pisze:Czy macie jakieś propozycje na tą wieżę?
To była wieża w Kruszwicy, która została zburzona pewnie gdzieś w XIII lub na początku XIV wieku w wyniku któregoś najazdu litewskiego na Polskę, który prztoczył się przez Kujawy i dotarł do Kruszwicy, niszcząc tamtejszą wieżę, na której zginął książę Popiel. Wieża ta została w połowie XIV wieku obudowana przez Kazimierza III Wielkiego. Dlatego jest do dziś nazywana Mysią Wieżą.

Awatar użytkownika
Artur Rogóż
Administrator
Posty: 4711
Rejestracja: 24 maja 2010, 04:01
Kontakt:

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Artur Rogóż » 19 paź 2010, 06:14

Otton III pisze:
ziomeka pisze:Czy macie jakieś propozycje na tą wieżę?
To była wieża w Kruszwicy, która została zburzona pewnie gdzieś w XIII lub na początku XIV wieku w wyniku któregoś najazdu litewskiego na Polskę, który prztoczył się przez Kujawy i dotarł do Kruszwicy, niszcząc tamtejszą wieżę, na której zginął książę Popiel. Wieża ta została w połowie XIV wieku obudowana przez Kazimierza III Wielkiego. Dlatego jest do dziś nazywana Mysią Wieżą.
Zamek w Kruszwicy został wzniesiony na miejscu wcześniejszego grodu na wyspie (obecnie półwysep) z inicjatywy Kazimierza Wielkiego, co zgodnie potwierdzają Jan z Czarnkowa i Jan Długosz.
Zamek zbudowano prawdopodobnie w I połowie XIV w. po zniszczeniu w 1303 r. przez Krzyżaków znajdującego się tutaj grodu.

Otton III
Moderator
Posty: 591
Rejestracja: 10 paź 2010, 17:48
Lokalizacja: Chorzów

Re: Legendarni Popiel i Piast

Post autor: Otton III » 19 paź 2010, 15:34

Artur Rogóż pisze:Zamek w Kruszwicy został wzniesiony na miejscu wcześniejszego grodu na wyspie (obecnie półwysep) z inicjatywy Kazimierza Wielkiego, co zgodnie potwierdzają Jan z Czarnkowa i Jan Długosz.
Zamek zbudowano prawdopodobnie w I połowie XIV w. po zniszczeniu w 1303 r. przez Krzyżaków znajdującego się tutaj grodu.
Zamek i wieża kruszwicka zostały wzniesione przez Kazimierza III Wielkiego w latach 1350-1355 na miejscu wczesnośredniowiecznego grodu i drewnianej wieży (w której zginął książę Popiel) zniszczonych w wyniku najazdu litewskiego na Kujawy w 1277 roku.

ODPOWIEDZ

Wróć do „Plemiona słowiańskie na ziemiach polskich”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość