Rola inteligencji polskiej w walce o wolność polską

Utrata niepodległości i państwowości Rzeczpospolitej w 1795 roku otworzyła zupełnie nowy rozdział w historii społeczeństwa polskiego. 123 lata zaborów przypadły na burzliwy wiek XIX, w którym Europa i świat wchodziły w erę nowoczesności. Był to czas wielkich przemian zarówno społecznych, jak i gospodarczych i politycznych. Ostatnia fala rewolucji przemysłowej sprawiała, że odchodziły w niepamięć dawne struktury społeczne i ustępowały miejsca nowym, opartym na kapitalistycznych formach gospodarki i coraz szybszego uprzemysłowienia. Po epoce oświecenia i rewolucji wiek XIX był czasem rozwoju idei i ideologii politycznych, które odpowiadały przemianom społecznym i gospodarczym. Rozwój liberalizmu, a następnie socjalizmu, komunizmu i anarchizmu, a także pojawienie się społecznej nauki Kościoła katolickiego zmieniał oblicze polityki. Suwerenność władców, potwierdzana jeszcze na Kongresie Wiedeńskim 1815 roku, ustępowała miejsca idei państwa narodowego. Zmiany zachodziły też w sferze kultury. Polskie społeczeństwo brało udział w tych przemianach, lecz w bardzo specyficznej sytuacji braku własnego państwa i podziału pomiędzy trzy mocarstwa zaborcze. Rozwój społeczny Polski w tym okresie był niespójny, w różnym czasie i w różnej intensywności przychodziły w trzech zaborach zmiany gospodarcze i polityczne.
magdaw
Posty: 7
Rejestracja: 17 mar 2011, 17:44

Rola inteligencji polskiej w walce o wolność polską

Post autor: magdaw » 12 kwie 2011, 03:06

Nie udało mi się takiego tematu znaleźć, a porusza niezwykle istotną kwestię roli tej grupy społecznej narodu polskiego, która była determinantem rozwoju świadomości i osobowości narodu polskiego.

Już po 1830 inteligencja, nie rezygnując z walki o wolność, wysnuła wniosek dążności do wolności poprzez budowę społeczeństwa polskiego, poprzez drogę ekonomiczną, by w chwili walki zbrojnej ów ono miało podstawy ekonomiczne do prowadzenia walki. Wraz z mieszczaństwem inicjowała zatem postęp techniczny. Po 1865 stała się głównym rozgrywającym w społeczeństwie polskim, a w Galicji powstał pogląd spółdzielczości podstaw ekonomicznych społeczeństwa, który de facto doczekał się pełnej realizacji właśnie i tylko w Galicji. W II poł. XIX wieku bowiem doskwierało młodemu pokoleniu poczucie rozbieżności między jego potrzebami a warunkami. Inteligent polski miał utrudniony dostęp do pracy i szczytem szczęścia było, jak wylądował jako urzędnik niższego szczebla w Kongresówce. Wspomniany już przeze mnie Szczepanowski wysnuł teorię patriotyzmu ekonomicznego, a Świętochowski propagował ideę, że przyszłość jednostki ludzkiej leży w studiach, oraz ideologię pracy, tj. kult pracy, dążenie do wolności oraz otwarcie się na naukę i technikę ogólnoświatową. W czasie zaborów pole bitwy zmieniło swój charakter. Z tradycyjnego pola bitewnego walki przeszły na pole oświaty, gdzie toczono wojny między inteligencją a zaborcami. Pisarze Młodej Polski tymczasem, na finiszu "niewoli polskiej", krytykowali kapitalizm i bogacenie się jednostek indywidualnych, wbrew światowemu trendowi. A "Wesele" Wyspiańskiego ukazuje kompleksy i mity narodu polskiego oraz zawiera ostrzeżenie dla inteligencji polskiej, by nie łudziła się co swojego narodu. To się sprawdziło. Po 1919 inteligencja nie miała swojego państwa, w którym nadal zajmowała rolę służebną (m.in. w roli doradców itp.). Jej fenomenem było to, że pielęgnowała świadomość narodową, ale po stuletniej walce o swoje państwo, swojego państwa się nie doczekała.

(na podstawie moich notatek z wystąpienia prof. M. Eckerta)

Awatar użytkownika
asda
Posty: 168
Rejestracja: 03 sty 2011, 01:14

Re: Rola inteligencji polskiej w walce o wolność polską

Post autor: asda » 12 kwie 2011, 17:07

Moze to pomoze:
WITOLD MOLIK: INTELIGENCJA POLSKA W POZNAŃSKIEM W XIX I POCZATKACH XX WIEKU

ODPOWIEDZ

Wróć do „Gospodarka, kultura i społeczeństwo”